7 nguyên tắc kế toán quan trọng cần phải biết
- 19 thg 7, 2023
- 6 phút đọc
Đã cập nhật: 10 thg 12, 2025
Để ghi nhận và quản lý tài chính chính xác, doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc kế toán. Đây là cơ sở giúp báo cáo tài chính minh bạch, đúng chuẩn và hạn chế rủi ro sai sót. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu nhanh những nguyên tắc quan trọng nhất trong kế toán hiện nay.
MỤC LỤC
Nguyên tắc kế toán là gì?
Nguyên tắc kế toán là tập hợp các chuẩn mực và quy định bắt buộc mà doanh nghiệp phải tuân thủ trong quá trình ghi nhận, xử lý và trình bày thông tin tài chính. Các nguyên tắc này giúp đảm bảo số liệu kế toán được phản ánh trung thực, nhất quán và có thể so sánh giữa các kỳ, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra quyết định quản trị chính xác.
Việc hiểu đúng nguyên tắc kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, rủi ro pháp lý mà còn nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính đối với cơ quan thuế, ngân hàng và đối tác.
>>> Đọc thêm: Hạch toán là gì? Các loại hạch toán và bản chất của hạch toán
7 nguyên tắc kế toán cơ bản
Để hệ thống kế toán vận hành chính xác và minh bạch, doanh nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán cơ bản theo quy định hiện hành. Dưới đây là 7 nguyên tắc quan trọng bạn cần hiểu rõ và áp dụng đúng trong thực tế:
Nguyên tắc cơ sở dồn tích - Accrual basis
Nguyên tắc kế toán yêu cầu mọi giao dịch tài chính của doanh nghiệp – từ tài sản, nợ phải trả đến doanh thu và chi phí – phải được ghi nhận đầy đủ ngay tại thời điểm phát sinh, không phụ thuộc vào dòng tiền thực thu hay thực chi. Việc tuân thủ nguyên tắc này giúp báo cáo tài chính phản ánh chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp theo từng kỳ, tạo cơ sở tin cậy cho việc đánh giá hoạt động trong quá khứ, hiện tại và dự báo tương lai.
Nguyên tắc hoạt động liên tục - Going concern
Báo cáo tài chính phải được lập trên giả định doanh nghiệp tiếp tục hoạt động trong tương lai gần. Nếu thực tế khác với giả định này, kế toán phải áp dụng một cơ sở lập báo cáo mới và giải trình rõ ràng. Theo nguyên tắc tương ứng, kế toán không được trích lập dự phòng vượt giá trị tài sản hoặc thu nhập, cũng không được ghi nhận thấp hơn các khoản phải trả và chi phí. Doanh thu chỉ ghi nhận khi có đủ bằng chứng về khả năng thu lợi ích kinh tế; chi phí chỉ ghi nhận khi có cơ sở chứng minh sẽ phát sinh.
***GIẢI PHÁP CHO DOANH NGHIỆP: Tư vấn dịch vụ kế toán thuế giá rẻ trọn gói TPHCM tại đây
Nguyên tắc giá gốc - Historical cost
Tài sản của công ty được ghi nhận theo giá trị ban đầu, tức là số tiền thực tế đã chi hoặc tương đương. Khi ghi nhận, cần xác định mức trả hoặc giá trị phù hợp tại thời điểm đó. Giá trị ban đầu chỉ được điều chỉnh khi có quy định cụ thể từ luật hoặc chuẩn mực kế toán.
Nguyên tắc phù hợp - Matching concept
Nguyên tắc phù hợp yêu cầu doanh thu phải được ghi nhận đồng thời với các chi phí liên quan. Khi ghi nhận một khoản thu, kế toán phải xác định đầy đủ các chi phí phát sinh để tạo ra doanh thu đó, bao gồm chi phí của kỳ hiện tại hoặc các khoản chi phí liên quan từ kỳ trước. Việc ghi nhận đúng chi phí tương ứng giúp doanh nghiệp phân tích chính xác thu nhập chịu thuế và xác định số thuế TNDN phải nộp.
Nguyên tắc thận trọng - Prudence
Nguyên tắc thận trọng yêu cầu kế toán đánh giá và ước tính một cách cân nhắc trong điều kiện không chắc chắn, tránh lập dự phòng quá mức, không ghi nhận tài sản hoặc thu nhập cao hơn thực tế và không ghi nhận nợ phải trả hay chi phí thấp hơn giá trị hợp lý.
Nguyên tắc nhất quán - Consistency
Nguyên tắc nhất quán yêu cầu doanh nghiệp áp dụng ổn định các chính sách và phương pháp kế toán trong mỗi kỳ. Trường hợp có thay đổi, doanh nghiệp phải thuyết minh rõ lý do và ảnh hưởng của sự thay đổi trong báo cáo tài chính.
Nguyên tắc trọng yếu - Materiality principle
Tính trọng yếu phụ thuộc vào mức độ và bản chất của thông tin hoặc sai sót có thể ảnh hưởng đến báo cáo tài chính. Khi thông tin thiếu hoặc thiếu chính xác, báo cáo dễ bị sai lệch. Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá trọng yếu trên cả phương diện định lượng và định tính.
***Xem thêm: Kế toán dịch vụ là gì? Công việc của làm kế toán dịch vụ
5 nguyên tắc kế toán bổ sung
Bên cạnh các nguyên tắc cơ bản, doanh nghiệp còn phải tuân thủ một số nguyên tắc kế toán bổ sung nhằm đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch, nhất quán và phản ánh trung thực tình hình hoạt động. Dưới đây là 5 nguyên tắc quan trọng mà doanh nghiệp không nên bỏ qua.
Nguyên tắc công khai
Báo cáo tài chính của một doanh nghiệp cần phải được thể hiện một cách rõ ràng, dễ hiểu và phải bao gồm các thông tin có liên quan đến hoạt động kinh doanh cũng như sản xuất của doanh nghiệp. Đối với báo cáo tài chính thì cần phải được công khai một cách rõ ràng.
Nguyên tắc khách quan
Các báo cáo tài chính và tư liệu tài liệu của một tổ chức và doanh nghiệp cần phải dựa vào cơ sở bằng chứng khách quan và đáng tin cậy. Áp dụng các nguyên tắc khách quan sẽ giúp cho việc quản lý cũng như tính khách quan độc lập của bộ phận kế toán khi đưa vào báo cáo tài chính.
Thực thể kinh doanh
Thực thể kinh doanh sẽ bao gồm các đơn vị kinh tế có khả năng tiềm lực và tiến hành những hoạt động kinh doanh hàng hóa dịch vụ, phải tiến hành lập báo cáo và ghi chép.
Thước đo tiền tệ
Đây là một đơn vị đồng nhất trong việc tính toán, ghi chép các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, kế toán sẽ chỉ phản ánh những gì được được biểu hiện bằng tiền. Tiền sẽ được sử dụng như một đơn vị đo lường cơ bản ở trong một báo cáo tài chính.
Kỳ kế toán
Đây là khoản thời gian mà các báo cáo tài chính được lập. Điều này tạo sự thuận lợi cho việc so sánh và thời gian của các kỳ kế toán thường sẽ dài như nhau theo tháng, quý và năm.
Trên đây là những thông tin liên quan về các nguyên tắc kế toán cơ bản mà doanh nghiệp cần lưu ý. Việc áp dụng các nguyên tắc kế toán đòi hỏi bạn cần có sự chuyên môn cao và đầu tư về mặt chi phí và thời gian. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần phải đối mặt với không ít thách thức khi áp dụng nguyên tắc cơ bản của kế toán vào trong thực tiễn.
**TÌM HIỂU THÊM: Các công ty dịch vụ kế toán TP.HCM đáng tin cậy
